Pre-eclampsie (zwangerschapsvergiftiging) en HELLP syndroom zijn ernstige complicaties die na week 20 van de zwangerschap kunnen ontstaan. Ze vereisen directe medische aandacht.

Wat is pre-eclampsie?

Pre-eclampsie is een aandoening waarbij hoge bloeddruk en eiwit in de urine ontstaan tijdens zwangerschap. Het treft 3-5% van zwangerschappen.

Symptomen pre-eclampsie:

• Hoge bloeddruk: > 140/90 (wordt gemeten bij controles)
• Eiwit in urine (wordt getest)
• Zwelling: Vooral gezicht, handen (meer dan normale zwangerschapszwelling)
• Hoofdpijn: Hevig, gaat niet over met paracetamol
• Visuele stoornissen: Wazig zien, lichtflitsen, vlekken
• Pijn rechtsboven in buik: Onder ribben
• Misselijkheid/braken: Tweede helft zwangerschap
• Kortademigheid
• Verminderde urineproductie

Risicofactoren:

• Eerste zwangerschap
• Eerdere pre-eclampsie
• Familie geschiedenis
• Meerlingzwangerschap
• Leeftijd > 40 of < 18
• Obesitas
• Chronische hoge bloeddruk
• Diabetes, nierziekte, auto-immuun aandoening
• IVF zwangerschap

Wat is HELLP syndroom?

HELLP is een ernstige variant van pre-eclampsie. Het staat voor:

• Hemolysis (afbraak rode bloedcellen)
• ELevated Liver enzymes (verhoogde leverenzymen)
• LP Low Platelet count (laag bloedplaatjes)

Symptomen HELLP:

• Pijn rechtsboven in buik (lever)
• Misselijkheid, braken
• Hoofdpijn
• Vermoeidheid, algemeen ziek gevoel
• Soms: geelzucht, bloedneus, tandvlees bloedt

Gevaar: Kan zeer snel verslechteren. Levensgevaarlijk voor moeder en baby.

Wanneer direct 112 bellen?

• Hevige hoofdpijn die niet overgaat
• Visusstoornissen: Wazig zien, lichtflitsen
• Hevige pijn rechtsboven in buik
• Kortademig, benauwd
• Toevallen (eclampsie)
• Plotseling zwelling gezicht/handen

Behandeling

Milde pre-eclampsie:

• Frequente controles
• Bloeddruk monitoring
• Urine testen
• Rust
• Mogelijk ziekenhuis opname voor observatie

Ernstige pre-eclampsie of HELLP:

• Ziekenhuis opname
• Bloeddruk medicatie
• Magnesium sulfaat: Voorkomt toevallen
• Foetale monitoring: CTG om baby te checken
• Bevalling: Enige "genezing" is bevallen

Timing bevalling hangt af van:

• Hoe ernstig de situatie is
• Hoe ver de zwangerschap is
• Hoe het met baby gaat
• Voor week 37: afwegen risico vroeggeboorte vs risico doorgaan
• Na week 37: meestal direct inleiden

Na pre-eclampsie/HELLP

Direct na bevalling:

• Symptomen verdwijnen meestal binnen dagen/weken
• Monitoring eerste dagen (risico nog aanwezig)
• Bloeddruk kan verhoogd blijven eerste weken

Lange termijn:

• Verhoogd risico op hoge bloeddruk later in leven
• Verhoogd risico op hart- en vaatziekten
• Regelmatige check-ups geadviseerd

Volgende zwangerschap:

• 10-15% kans op herhaling
• Extra monitoring
• Mogelijk preventieve aspirine
• Vroege en frequente controles

Belangrijkste boodschap: Pre-eclampsie en HELLP zijn ernstig maar behandelbaar. Ga naar alle controles. Meld altijd symptomen. Vroege detectie kan levens redden.

Meer lezen: Vroeggeboorte | Bloedverlies tijdens zwangerschap