Wat is een buitenbaarmoederlijke zwangerschap?

Bij een buitenbaarmoederlijke zwangerschap (ook wel ectopische zwangerschap of extra-uteriene graviditeit genoemd) nestelt de bevruchte eicel zich niet in de baarmoeder, maar elders. Dit is meestal in de eileider (95% van de gevallen), maar kan ook in de eierstok, buikholte, of baarmoederhals zijn.

Hoe vaak komt het voor?
Ongeveer 1-2% van alle zwangerschappen is buitenbaarmoederlijk. Dit komt neer op ongeveer 1 op de 50-100 zwangerschappen.

Waarom is het gevaarlijk?
Een buitenbaarmoederlijke zwangerschap kan niet resulteren in een gezonde baby. De eileider (of ander weefsel) kan de groeiende zwangerschap niet aan. Als de eileider barst, kan dit leiden tot levensbedreigend bloedverlies. Daarom moet een buitenbaarmoederlijke zwangerschap altijd behandeld worden.

Symptomen

Vroege symptomen (vaak tussen week 5-8):

• Positieve zwangerschapstest
• Buikpijn aan één kant
• Licht bloedverlies (vaak donkerbruin)
• Schouderpijn (door inwendig bloedverlies)
• Pijn bij plassen of ontlasting

Alarmsignalen (spoedeisend):

• Hevige buikpijn
• Plotselinge scherpe pijn
• Duizeligheid of flauwvallen
• Bleek zien, koud zweet
• Schouder of nekpijn
• Hevig bloedverlies

Bel 112 of ga direct naar de spoedeisende hulp bij deze symptomen!

Oorzaken en risicofactoren

Een buitenbaarmoederlijke zwangerschap ontstaat meestal doordat de bevruchte eicel niet goed door de eileider naar de baarmoeder kan bewegen.

Risicofactoren:

• Eerdere buitenbaarmoederlijke zwangerschap: 10% kans op herhaling
• Beschadigde eileiders: Door chlamydia, operaties, of endometriose
• Roken: Verhoogt het risico aanzienlijk
• Leeftijd >35 jaar
• IVF: Licht verhoogd risico (1-3%)
• Spiraaltje: Als je zwanger wordt met een spiraal, is de kans op buitenbaarmoederlijk hoger
• Sterilisatie: Als je zwanger wordt na sterilisatie, is de kans op buitenbaarmoederlijk zeer hoog

Maar: Veel vrouwen met een buitenbaarmoederlijke zwangerschap hebben géén risicofactoren. Het kan iedereen overkomen.

Diagnose

Echo:
Via een inwendige echo kan worden gezien waar de zwangerschap zit. Als er geen zwangerschap in de baarmoeder zichtbaar is terwijl je wel een positieve test hebt, is een buitenbaarmoederlijke zwangerschap zeer waarschijnlijk.

hCG bloedtest:
Het zwangerschapshormoon (hCG) wordt gemeten. Bij een normale zwangerschap verdubbelt dit elke 48 uur. Bij een buitenbaarmoederlijke zwangerschap stijgt het vaak langzamer.

Behandeling

Er zijn drie behandelmogelijkheden:

1. Afwachtend beleid
Als de zwangerschap heel vroeg is en het hCG laag, kan het lichaam soms zelf de zwangerschap afbreken. Je wordt nauwlettend gemonitord met bloedtests en echo's.

2. Medicatie (Methotrexaat)
Een injectie die de zwangerschap stopzet. Dit kan als:

• De zwangerschap nog klein is
• Het hCG niet te hoog is
• Er geen interne bloeding is
• Je stabiel bent

Na de injectie moet het hCG gecontroleerd worden tot het naar 0 is (dit kan weken duren).

3. Operatie
Via kijkoperatie (laparoscopie) wordt de zwangerschap verwijderd. Soms moet de eileider mee worden verwijderd als deze te beschadigd is.

Een operatie is nodig bij:

• Interne bloeding
• Barsten van de eileider
• Hevige pijn
• Hoog hCG
• Grote zwangerschap

Impact op vruchtbaarheid

Als je nog twee eileiders hebt:
Je vruchtbaarheid is iets lager (ongeveer 60-70% kans om zwanger te worden), maar de meeste vrouwen worden alsnog zwanger.

Als je nog één eileider hebt:
Je vruchtbaarheid is ongeveer gehalveerd, maar je kunt nog steeds op natuurlijke wijze zwanger worden. Ongeveer 50-60% van de vrouwen met één eileider wordt binnen een jaar zwanger.

IVF is een optie als het niet lukt, omdat de eileiders dan worden "omzeild".

Risico op herhaling
Na één buitenbaarmoederlijke zwangerschap is het risico op herhaling ongeveer 10%. Dit is hoger dan normaal, maar het betekent ook dat 90% van de volgende zwangerschappen wél in de baarmoeder zit.

Volgende zwangerschap

Wanneer weer proberen?

• Na medicatie: 3 maanden wachten (methotrexaat moet uit je lichaam zijn)
• Na operatie: meestal 1-2 cycli wachten
• Emotioneel: neem de tijd die je nodig hebt

Bij een volgende zwangerschap:

• Meld je direct bij je huisarts bij een positieve test
• Je krijgt een vroege echo (week 6-7) om te controleren waar de zwangerschap zit
• Je wordt extra gemonitord
• Wees alert op symptomen

Emotionele verwerking
Een buitenbaarmoederlijke zwangerschap is een verlies:

• Je was zwanger en verliest dat
• Je voelt je schuldig (zelfs al kun je er niets aan doen)
• Je bent bang voor de volgende keer
• Je lichaam is beschadigd (mogelijk een eileider kwijt)
• Het is traumatisch (soms spoedeisend en eng)

Geef jezelf tijd om te rouwen. Zoek steun bij je partner, vrienden, familie, of een psycholoog. Je mag verdrietig zijn, ook al "was het nog maar een paar weken".

Preventie
Je kunt een buitenbaarmoederlijke zwangerschap niet altijd voorkomen, maar je kunt het risico verkleinen:

• Stop met roken
• Behandel SOA's tijdig (vooral chlamydia)
• Gebruik anticonceptie als je niet zwanger wilt worden